“De mondiale netwerksamenleving vraagt om een principieel andere benadering van de ruimtelijke opgave. Het is de uitdaging om unieke en authentieke bouwwerken te ontwerpen die recht doen aan de nieuwe leefwijzen, aan de behoeften van mensen en de eigenheid van plaatsen en tijdsgeest. Dit vraagt om verwetenschappelijking én om verdieping van het traditionele ruimtelijk vakmanschap van de ontwerper.”
Dat zei prof.dr.ir. Pieter van Wesemael in zijn intreerede ‘Ruimte, tijd, samenleving’ op 28 november aan de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e). Volgens de hoogleraar neemt situationeel bouwen op maat een steeds belangrijkere positie in vergeleken met de traditie van bouwen en masse.

Pieter van Wesemael, hoogleraar bij de faculteit Bouwkunde aan de TU/e, houdt een pleidooi voor een ‘situationeel denken, ontwerpen en bouwen’.
Zodoende wordt er vanuit 21ste eeuws perspectief opnieuw invulling gegeven aan “het maken van authentieke ruimten op maat van mensen en gemeenschappen, die zij zich kunnen toeëigenen en waaraan zij hun identiteit en trots kunnen ontleden.”
Hij blikte ook terug in zijn rede: “Vanuit een economie van schaarste en efficiëntie in Nederland stond bijvoorbeeld de woningbouwopgave decennialang synoniem voor een kwantitatieve opgave doordrenkt van industrieel denken, institutionele partijen realiseerden grootschalig en projectmatig eenzijdige woningbouwcontingenten, gekenmerkt door standaardisatie, repetitie en eenvormigheid.”

Sleutelrol voor ontwerper
Volgens Pieter van Wesemael is de kern van de actuele woonopgave het individuele maatwerk en niet langer een repeterende standaard- wooneenheid. Het initiatief ligt daarbij veel meer dan voorheen bij de burger, individueel of collectief, met of zonder tussenkomst van institutionele partijen.
In zijn rede bepleit Van Wesemael dan ook een herbezinning op de heersende ontwerpcultuur: op het ideeëngoed, de competenties en de rol van de ontwerper. Ontwerpers moeten het wonen in de netwerksamenleving vertalen in passende nieuwe ruimtelijk programmatische concepten en strategieën. Hij pleit daarbij voor een cultuuromslag waarin sociaalruimtelijk onderzoek, conceptontwikkeling en ruimtelijk ontwerp opnieuw in samenhang worden gebracht: situationeel ontwerpen gevoed en verdiept door onderzoek en ontwikkeling.

Prof.dr.ir. P.J.V. (Pieter) van Wesemael (1961) is vorig jaar benoemd tot hoogleraar Architectural Design and Urban Culture bij de faculteit Bouwkunde aan de TU/e. Hij is ook partner bij Inbo.

'terug'