PERSBERICHT

Proefschrift ir. Ard Koeken aan TU Eindhoven

Voor het fabriceren van een groot aantal chemische producten, zoals verven en lijmen, zijn milieuvervuilende en brandgevaarlijke organische oplosmiddelen nodig. Ir. Ard Koeken toont in zijn promotieonderzoek aan dat CO₂ de potentie heeft om deze stoffen te vervangen. Hij verdedigt zijn proefschrift ‘Homogeneously Catalyzed Hydroformylation in Supercritical Carbon Dioxide’ donderdag 17 januari aan de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e).

Producten vervaardigd met organische oplosmiddelen zijn vaak zeer giftig en kunnen bij lage concentraties in de lucht al tot serieuze gezondheidsklachten leiden. Daarnaast ontstaat bij de productie van deze middelen explosiegevaar, vanwege de brandbaarheid van organische oplosmiddelen. Mede aangespoord door strengere milieuwetten werkt de chemische industrie hard aan de ontwikkeling van milieuvriendelijke alternatieven. Een van de veelbelovende opties is koolstofdioxide, bekend als CO₂ of broeikasgas.

Proefkonijn

De 29-jarige Ard Koeken uit Eindhoven onderzocht de werking van CO₂ als alternatief oplosmiddel. Hij heeft daarbij gekeken naar chemische omzettingen waarbij zogenaamde homogene, oftewel oplosbare, katalysatoren de reactie versnellen. Een specifieke reactie, de zogeheten hydroformylering, gebruikte hij als proefkonijn om te testen hoe CO₂ zich als oplossingsmiddel gedraagt ten opzichte van de traditionele organische oplosmiddelen. Deze reactie zet onverzadigd koolwaterstof, koolstofmonoxide en waterstof om tot een tussenproduct dat onder andere gebruikt wordt voor het maken van weekmakers in plastics of voor het fabriceren van schoonmaakmiddelen en geurstoffen.

Voordelen

Het gebruik van CO₂ ten opzichte van organische oplosmiddelen kent een aantal voordelen. Allereerst de potentieel flink lagere belasting van het milieu en reductie van het brand- en explosiegevaar. Daarnaast blijft het CO₂ niet achter in het reactieproduct. Dit is een groot pluspunt, zeker als dit product als grondstof dient voor bijvoorbeeld toepassingen in de biomedische en voedingsmiddelentechnologie, waar de aanwezigheid van schadelijke stoffen vermeden moet worden. Het voornaamste nadeel is de relatief hoge druk, tot wel 600 bar, die nodig is om CO₂ als oplosmiddel te gebruiken. Hoewel vele bestaande chemische processen al onder hoge druk verlopen, brengt het toepassen van zulke procescondities toch vaak hogere investeringskosten met zich mee.

Veelbelovend

Het onderzoek van Koeken vormt een bijdrage aan de afweging die de chemische industrie moet maken tussen verschillende alternatieven voor organische oplosmiddelen. De bevindingen en toegepaste experimentele methodieken hebben een brede toepasbaarheid en bieden een startpunt voor verdere innovatie op dit gebied.

'terug'